تفاوت های رهبری و مدیریت

تفاوت های رهبری و مدیریت

 

رهبری و مدیریت

رهبرى استفاده از فرآیند ارتباطات در موقعیتى خاص براى اعمال نفوذ در میان افراد و جهت دادن آنها به سوى مقاصدى مشخص است. به عبارت دیگر، رهبرى فرآیند نفوذ در دیگران است به طورى که آنها با اشتیاق و جدیّت در دستیابى به اهداف سازمانى تلاش نمایند.

«رهبر، شخصی در گروه است که وظیفه جهت دهی و هماهنگی فعالیتهای گروه را بر عهده دارد»

( فیدلر۱۹۶۷،ص۸)

رهبری فرایند اثرگذاری و نفوذ در رفتار اعضای سازمان به منظور یاری و هدایت آنها در ایفای نقش سازمانی است.

 

رهبری آموزشی چیست؟

 

بنا به تعریف کیمبل وایلز رهبری آموزشی عبارت است از کمک به بهبود کارآموزشی هر عملی که بتواند امر آموزش و یادگیری را یک قدم به پیش ببرد، رهبری آموزشی خوانده می شود.

نقش رهبر آموزشی عبارت است از حمایت، تقویت، یاری و مساعدت و سرانجام همکاری کردن نه دستور دادن.

رئیس آموزش و پرورش، مدیر مدرسه، راهنمای آموزشی و حتی معلم، رهبر آموزشی به شمار می روند.

مدیریت چیست؟ 

مدیریت عبارت است از فرآیند برنامه ریزی، سازماندهی،  هدایت و نظارت بر کار اعضای سازمان و کاربرد کلیه منابع قابل دسترسی برای رسیدن به هدفهای تعیین شده سازمان.

مدیریت آموزشی

مدیریت آموزشی فعالیت و عملی است که در سازمانهای آموزشی برای رسیدن به اهداف آموزشی و پرورشی انجام می شود. این نوع مدیریت مستلزم نگرش آگاهانه به اهداف و مسائل آموزش و پرورش است.

تفاوت مدیر و رهبر

مدیران با حکم رسمی و قانونی به این سمت منصوب شده اند. آنان با  قدرت قانونى که دارند می توانند در مواقع ضرورى به دیگران پاداش دهند یا آنان را تنبیه کنند، اما یک رهبر ممکن است عضو سازمان نباشد، با حکم رسمی منصوب هم نشده باشد وبه  طور رسمی و قانونی مجوز تشویق و تنبیه اعضا را هم ندارد.

توانایى تاثیرگذارى مدیران بر افراد سازمان، بر مبناى اختیار رسمى است که از پست سازمانى آنها ناشى شده است در حالى که رهبران با قدرت نفوذی که دارند برعملکرد دیگران اثر می گذارند.

 

تفاوت نقش رهبر با سِمت مدیر

صاحبنظرانِ علم مدیریت، رمز موفقیت مدیر را در توان هدایت نیروی انسانی تحت سرپرستی وی می‌دانند . برای هدایت نیروی انسانی و اثرگذاری بر انان باید توانایی نفوذ بر انان داشت و رهبر کسی است که این توانایی را داشته باشد.

اصطلاح رهبری ابتدا به وسیله هنری فایول تحت عنوان ”جهت دهی یا دستور دهی“ بعنوان یکی از وظایف ‌پنجگانه‌ مدیریت ‌مطرح شد. رهبری عبارت است از ”توانایی ترغیب دیگران به کوشش مشتاقانه جهت کسب اهداف معین“.
مدیریت، نفوذ در دیگران جهت کسب اهداف سازمانی است.

در مدیریت، افراد تحت ضوابط و دستورالعمل های اداری و سازمانی ملزم به اطاعت از مدیر هستند و ارتباط بین مدیر و اعضا صرفا در چهارچوب وظایف سازمانی و در جهت اهداف سازمان است و اهداف سازمانی بر همه چیز اولویت دارد. رهبر ممکن است عضو سازمان نباشد و سلسله مراتبی هم نیست. اطاعت از رهبر ارادی و بر مبنای میل شخصی و مشتاقانه صورت می گیرد و اجباری در کار نیست.

 برای مثال اگر فردی در رده عملیاتی بر تصمیم مدیر عالی سازمان اثر بگذارد در آن صورت آن فرد در این مورد رهبر است و مدیر عالی، پیرو. و مضاف بر اینکه هدف رهبر ممکن است با هدف سازمان همگام، یا برخلاف آن باشد

مدیریت وظیفه اداره آنچه تعیین شده است را دارد و هدف گذاری نمی کند، در صورتی که رهبر، کسی است که جهت گیریها و اهداف را مشخص میسازد. در حقیقت مدیریت و رهبری، مکمل یکدیگرند: مدیریت بدون رهبری، یک بوروکراسی کسل کننده است و رهبری بدون مدیریت، چیزی جز یک آشفتگی نیست….

رهبر نیازی به ساختار سازمانی ندارد و هر جا عده‌ای برای رسیدن به هدفی مشترک گرد هم آمده باشند، رهبری معنا پیدا می‌کند.

 

نقش های هشتگانه مدیران از نظر مینتزبرگ

نقش رابط
نقش رهبری
نقش ناظر
نقش توزیع کننده
نقش سخنگو
نقش کارآفرین
نقش آشوب زدا
نقش تخصیص دهنده منابع
نقش مذاکره کننده

 

با توجه به نظر مینتزبرگ، رهبری فقط یکی از ارکان مدیریتی ست و نمی‌توان رهبری و مدیریت را به یک معنا به کار برد. در سازمان، مدیران، حوزه ای وسیع تر از رهبری دارند و به همان اندازه که بر موضوعات رفتاری تأکید می ورزند به موضوعات غیر رفـتاری نیز تـوجه دارند.

 

ویژگی مدیر موفق، داشتن رهبری کارآمد است.

 

برخی از تفاوت های نقش مدیر و رهبر

 

مدیر رهبر
افراد را وادار می کند انگیزه می دهد
امر و نهی می کند ارشاد و تشویق می کند
کارها را تصحیح می کند کارهای صحیح را تأیید و هدایت می کند
ایده های خود را مطرح می کند باعث ایجاد ایده می شود
اول صحبت می کند اول گوش می دهد
مهلت تعیین می کند مهلت می دهد افراد برنامه ریزی کنند
به مقام و اقتدارش وابسته است به شخصیت و اراده خود متکی است
می گوید به من احترام بگذارید می گوید به یکدیگر احترام بگذارید

 

مدیریت یا رهبری آموزشی

 

استفاده از دو کلمه رهبری و مدیریت به عنوان یک مفهوم و به جای یکدیگر صحیح نمی‌باشد. چراکه هر کدام تعریف خود و کارکردها و اجزای تشکیل‌دهنده متفاوت دارند. « بنابراین مدیریت را بیشتر درباره ی سازمان‌های (غیرآموزشی) اجتماعی و اقتصادی، و رهبری را در سازمان‌های آموزشی و پرورشی به کار می‌برند.» (ایمانی و دیگران، ۱۳۸۵، ص ۱۲۶)

ابعاد انسانی در سازمان‌های آموزشی و اجتماعی بنا به ماهیت خود سازمان بسیار پررنگ‌تر از سازمان‌های اقتصادی و غیره می‌باشد. از این رو در این سازمان‌ها مدیر ناگزیر برای بقای سازمان و بهبود روند کار به رهبری سازمان مشغول می‌شود. در هر سازمان آموزشی مهم‌ترین مسأله مطرح در آن تعلیم و تربیت است. «رهبری آموزشی عبارت از یاری و مدد به بهبود کار آموزشی است و هر عملی که بتواند معلم را یک قدم پیش‌تر ببرد، رهبری آموزشی خوانده می‌شود.»

اگر چه همه مدیران به طور ضروری رهبر نیستند، بیشـتر مدیـران فعال در بلند مدت رهبر به حساب می آیند. فقط برخوردار بودن از مهارتهای مدیریتی برای موفقیت یک مدیر در جهان صنعتی امروز کافی نیست مدیران جدید باید شناختی اساسی از تفاوت میان مدیریت و رهبری داشته باشند و بدانند چگونه این دو فعالیت برای تحقق موفقیت سازمان باید با هم ترکیب شوند.

ممکن است در سازمان‌های اقتصادی و اداری علی‌رغم وجود نقش رهبری در مدیر، اهداف سازمان کمی مشکل‌تر یا دیرتر تحقق پیدا کند ولی در نهادهای آموزشی از آنجا که تغییر رفتار در معلمان و کارکنان و دانش‌آموزان لازمه امر یادگیری است تحقق اهداف تعلیم و تربیت بدون رهبری امری محال است. بنابراین مدیر آموزشی ناگزیر از ایفای نقش رهبری است.

 حتی یکی از وظایف مدیران آموزش و پرورش، آموزش رهبری به معلمان نیز می‌باشد که آنها نیز با رهبری کلاس و دانش‌آموز، با نفوذ در دانش‌آموز در روند یادگیری پیشرفت حاصل کند. به نظر می‌رسد که یکی از روش‌های این کار، اتخاذ تصمیمات مدرسه با همکاری معلمان و مشارکت آنان در جریان مدیریت آموزشی باشد.

رهبری در مدیریت آموزشی چنان آمیخته است که فقط در این حوزه می‌توان به جای مدیریت آموزشی از رهبری آموزشی استفاده کرد.

 

[تعداد: ۳    میانگین: ۴.۷/۵]

درباره نویسنده

Avatar

ما در تعامل با انسانها، هر لحظه در حال انجام بازاریابی هستیم و این لزوماً وابسته به کسب و کار نیست! امیدوارم در بازاریابیِ لحظات تون موفق باشید و لبخند هدیه کنید.

مطالب مرتبط

دیدگاه خود را با دیگران به اشتراک بگذارید

avatar